الملا فتح الله الكاشاني
418
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
ندا ميزد كه هر كه مرا بر صندوق يوسف مطلع گرداند هر مراد كه خواهد بدهم از تمام قوم عجوزهء مسنه به شرط آنكه زن موسى باشد در بهشت او را خبر داد كه آن صندوق در قعر درياى نيل است پس به استخراج آن اشتغال نموده وقتى كه قمر بوسط السماء رسيد مهم ساخته و اسباب پرداخته روى به راه نهادند و در اخر آن روز خبر خروج ايشان بقبطيان رسيد و قبل از اين ميپنداشتند كه منشأ اينكه بنى اسرائيل پيدا نميشوند آنست كه در خانهاى خود تهيهء اسباب عيد اقامت نمودهاند روز دوم خواستند كه از عقب ايشان روند در خانهء هر قبطى يكى از اعزه قوم بمرد و بتعزيهء او مشغول شدند و از ابن جريح نقلست كه حقتعالى بموسى وحى كرد كه بنى اسرائيل را امر كن تا هر چهارخانه بخانهء روند و بعد از آن در هر سرايى كه باشند برهء بكشند و در ان سرا را به خون آلوده كنند كه ملائكه را خواهيم فرستاد تا كودكان آل فرعون را هلاك كنند و اين علامت براى ان باشد كه تا به آن خانه نروند كه در آن خون آلوده باشد و بعد از ان بفرما تا آرد بسرشتند و فطير بپزند و آن را توشه ساخته بكنار دريا روند كه انجا امرى عجيب روى خواهد نمود ايشان آن چنان كرده در شب روى بكنار دريا نهادند و چون روز شد و اثرى از ايشان پيدا نشد قبطيان خبر بفرعون رسانيدند كه موسى و ساير بنى اسرائيل مالهاى ما را بستاندند و فرزندان ما را بكشتند و بگريختند فرعون فرمود تا تخت او را بيرون بردند و بنهادند پس بيرون آمده بر بالاى آن بنشست و در اين روز فرعون بجمع كردن لشگر امر كرد * ( فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ ) * پس فرستاد فرعون * ( فِي الْمَدائِنِ ) * در شهرهايى كه بپاى تخت نزديك بود * ( حاشِرِينَ ) * جمع كنندگان لشگر را و چون لشگر نزد او مجتمع شدند گفت فرعون * ( إِنَّ هؤُلاءِ ) * بدرستى كه گروه بنى اسرائيل * ( لَشِرْذِمَةٌ قَلِيلُونَ ) * هر آينه گروهىاند اندك شرذمه بمعنى طايفهء قليله است ( و منها ثوب شرازم لما بلى و تقطع ) و قليلون بلفظ جمع باعتبار انست كه ايشان اسباطند و هر سبطى از ايشان بسيار اندكند و فرعون ايشان را بسيار اندك شمرد و حال آنكه عدد مردان كارى بنى اسرائيل كه در سن از بيست گذشته و به شصت نرسيده بودند ششصد و هفتاد هزار كس بودند و عدم مجموع قوم او از نساء و صبيان و كهول و شبان هزار هزار و دويست هزار و كسرى بودند اما فرعون ايشان را نسبت با لشگر خود اندك شمرد چه در روايت امده كه فرعون هزار هزار و پانصد هزار پادشاه داشت كه همه مسور بودند يعنى در دست هر يكى دست برنجى زرين بود و هر يكى از ايشان صاحب هزار سوار مكمل و مسلح بودند و ايشان را پيش از خود بر اثر بنى اسرائيل روان ساخت و بعد از آن بفرمود تا در شهرها ندا كردند و لشگر جمع كردند در دادند كه بنى اسرائيل گروهىاند كند * ( وَإِنَّهُمْ لَنا ) * و بدرستى كه ايشان ما را * ( لَغائِظُونَ ) * هر اينه بخشم